Historia pewnego szybu- „Klara II”

Jakiś czas temu podczas spaceru tematycznego po miejscowości Boguszów- Gorce natknąłem się na dziwny budynek, który okazał się być stacją wentylatorów szybu „Klara” dla „Witolda”…

Trochę zagmatwanie to brzmi, ale chodziło po prostu o to, że szyb „Klara” odpowiadał za wymianę powietrza na „Witoldzie” 🙂 Wtedy jednak nie mogłem pokazać wam niczego prócz tego budynku zza bramy, zaś ogólnodostępne informacje na temat obiektu były bardzo skromne i ograniczały się w zasadzie do podania daty zaprzestania pracy.

IMG_0089_1024_768

IMG_0011_1024_768

Ostatnimi czasy pojawiła się jednak niespotykana dotąd opcja przeglądnięcia oryginalnych dokumentów w tym map i opisów poszczególnych obiektów, które wspomagały „Witolda” Dzięki temu mogę uzupełnić informacje, które krążą po sieci, a w zasadzie napisać je od nowa.

W tym wpisie więc postaram się skupić na szybie „Klara II”, który w polskiej dokumentacji nazywany jest po prostu „Klarą” i prezentował się tak jak na fotce poniżej. Po prawej stronie na środku zdjęcia widać zarys „Witolda”

stara
Zdjęcie pochodzi ze strony: http://dolny-slask.org.pl/

W latach przedwojennych „Klara” należała do kopalni i koksowni Abendröthe, wydobywając węgiel na potrzeby koksownicze. Po koksowni zachował się tylko jeden budynek, prawdopodobnie rozdzielnia prądu.

DSCF0520_1067x800 IMG_0020_1024_768

Nieco wyżej nad zabudowaniami, w lesie natknąć się można na coś, co mieszkańcy Gorc nazywają bunkrem.

IMG_0050_1024_768

W rzeczywistości bunkrem to to nie jest, bowiem obiekt na starej niemieckiej mapie widnieje jako „zbiornik wodny” 🙂 Lepiej można to zrozumieć widząc zaglądając do środka i badając tereny dookoła „bunkra”
Kanał odprowadzający wodę.

IMG_0030_1024_768

Oraz rury u ujścia kanału

IMG_0033_1024_768

W środku zaś obiekt prezentuje się tak, dwukomorowe pomieszczenie.

IMG_0039_1024_768

W drugiej komorze widać wnękę i rury odprowadzające wodę. Nie uchwyciłem jej na zdjęciu. Być może pomieszczenie było przez jakiś czas wykorzystywane jako magazyn, ale obiektowi daleko do prawdziwego bunkra.
Wystarczy spojrzeć na grubość drzwi, strasznie biednie się to prezentuje 🙂
IMG_0044_1024_768

Wracając do Klary…  Drugi szyb, a więc „Klara I” oddalony od „Klary” o 150m, znajdował się pod obecną płytą boiska.
Zabudowania koksowni zostały zrównane z ziemią w chwili zapadnięcia decyzji o budowie stadionu XXXlecia.

IMG_0002_1024_768Swą działalność zakończył jeszcze przed rokiem 1945 i zgłębiony był do poziomu +300, oprócz tych dwóch obiektów istniało jeszcze kilka szybików ślepych, czyli takich, które nie wychodził na powierzchnię.

Tuż pod SW (stacja wentylatorów) widać 2 wejścia do sztolni upadowych, podejrzewam, że to również dzieło przedwojenne i sztolnie te nie były wykorzystywane w późniejszym czasie. Znajomy, były górnik nie przypomina sobie, aby tak było. Nie wiem jaki jest stan tych wyrobisk, wejścia znajdują się na terenie straży pożarnej.

IMG_0016_1024_768

IMG_0013_1024_768

Ponad stacją zachował się budynek z 1904r. Leży on na terenie byłej kopalni, więc mógł pełnić funkcję administracyjną

IMG_0003_1024_768

Dawniej prezentował się on tak (na dole po prawej)

Zdjęcie pochodzi ze strony: http://dolny-slask.org.pl/

Do dzisiejszych czasów po działalności „Klary” zachowała się tylko stacja wentylatorów, widoczna na pierwszym zdjęciu. Mam nadzieję, że w końcu natknę się na obecnego właściciela i dostanę możliwość zaglądnięcia do środka obiektu, bo choć budynek jest bardzo zaniedbany, to strzeże go pies 😉

Mapa przedstawiająca położenie szybów Klara I oraz II.

IMG_0006_1024_768

Jeżeli chodzi o sam szyb, to leży on na terenie obszaru górniczego „Kuźnice” i został wydrążony w warstwach: żaclerskich (piaskowce, zlepieńce, mułowce, iłowce), białokamieńskich i wałbrzyskich. Na głębokości 134m, oraz 180m natrafiono na żyły węgla mierzące ok 50cm grubości, w dalszych partiach, aż do dna szybu, (429m głębokości) warstwy dochodziły do ponad metra grubości. Wydobycie jednak było by nieopłacalne, ponieważ główne żyły zostały wyeksploatowane wcześniej tj. gdy szyb należał do kopalni „Zorza wieczorna” (Abendröthe)

„Klara” do poziomu +200m została zgłębiona do roku 1928 i jej przeznaczenie było czysto wydobywcze Nnatomiast pozostały odcinek był głębiony w latach 1988-89 już w celach wentylacyjnych.
Na poziomie +300 zlokalizowany był przekop w kierunku dawnego szybu Mulden, który pełnił rolę zbiornika wodnego. Szyb zaznaczony na mapie z 1907r

Mulden 1907

W budynku, który widzimy na poniższym zdjęciu znajdowały się pompy.

IMG_0023_1024_768 IMG_0026_1024_768

Obecnie budynek jest zagospodarowany, jestem jednak ciekaw co się z szybem stało po zakończeniu działalności, być może przykryto go tylko korkiem. Na posesji widziałem świeży rów odprowadzający wodę. Więc, albo woda spływa z gór, albo podchodzi pod dom od spodu 🙂

IMG_0027_1024_768

Nie spotkałem się jednak ze wzmianką na temat wykorzystania szybu „Eliza”, który znajdował się u podnóża góry „Mniszek” na potrzeby koksowni Abendröthe. Jedyny ślad po jej działalności to cegły, rury kamionkowe i zasypane wejście…

IMG_0057_1024_768 IMG_0060_1024_768 IMG_0062_1024_768

Na mapie z 1907r  bezimienny szyb oznaczony jest jako „Luft” a więc szyb powietrzny, wentylacyjny, zaś na mapie z 1936 nie ma już o nim wzmianki.

eliza

Wracając do naszej „Klary”… Przekrój szybu wynosił 4,6m do poziomu +200 w obudowie ceglanej i 5m poniżej tego poziomu w obudowie betonowej. Podzielony był na dwie części: Przedział z klatką i przeciwwagą, oraz przedział drabinowy od zrębu do poziomu +318m.

Kolega, który pracował na „Witoldzie”, mówił, że górnicy, którzy wcześniej chcieli wyjść na powierzchnię udawali się właśnie w rejon szybu” Klara” i wyjeżdżali windą. Następnie pieszo szli w kierunku „Witolda”

Klatka była jednopiętrowa o wymiarach 1000x3150x2600mm

IMG_0031_1024_768

Maszyna wyciągowa elektryczna, dwubębnowa BB-2000 z silnikiem 500v, 980obr/min, 100kW. Została wyprodukowana w Rybniku w roku 1951. Całkowita wytrzymałość lin wynosiła 44,6ton

W związku z postawieniem w stan likwidacji KWK Victoria w maju 1993r zgodnie z decyzją nr58/93 Ministra Przemysłu i Handlu, wydobycia zaprzestał „Witold” Większość górników została wówczas przeniesiona do kopalni „Victoria” i „Wałbrzych” Tym samym „Klara” przestała pełnić funkcję szybu wentylacyjno-transportowego.

Dokładnie 28.08.1993r ruch wentylatorów typu WPK 3,3 został wyłączony. Od tego czasu „Klara” na pewien moment zaczęła pełnić funkcję szybu wdechowego.

Decyzje, które zapadły nie przewidywały nadania „Klarze” dodatkowych funkcji, nie przewidywały też wykorzystania jej w późniejszym okresie np. jako zbiornika wody pitnej z uwagi na zróżnicowana budowę geologiczną skał w których została posadowiona, co mogło by doprowadzić do migracji wody i w konsekwencji jej skażenia.  Szyb został przeznaczony do likwidacji poprzez zasypanie i zamknięcie płytą betonową, czyli tzw. korkiem.

I tak kończy się historia „Klary”, która stoi na uboczu i zapewne niewiele osób zdaje sobie sprawę z jej dawnego przeznaczenia.

W następnym wpisie „Stonoga” Leon przybliży wam historie szybu wydechowego „Jerzy” 🙂

 

Wszystkie zdjęcia są moją własnością, chyba, że podpis mówi coś innego. Wyrażam zgodę na kopiowanie fotografii, oraz treści pod warunkiem podawania ich źródła.

Pozdrawiam, LEON

14 thoughts on “Historia pewnego szybu- „Klara II””

  1. Zapomniałem dodać, że budynki bo byłym browarze w Boguszowie, również są dostępne i otwarte, myślę, że też ciekawy obiekt do zaliczenia 😉

  2. Mój dziadek pracował na tym szybie jako maszynista – obsługiwał windę. Muszę do podpytać o historię. Ciekawa też jest historia byłej kopalni barytu w Boguszowie. Co prawda pozostało po niej niewiele obiektów, aczkolwiek jeszcze do niedawna w okolicach stadionu był całkowicie otwarty szyb (usunięty został właz rewizyjny) a dna widać nie było. Myślę, że też ciekawe miejsca do eksploracji.

    1. Jeżeli możesz zapytaj go proszę, czy sztolnie upadowe, które są pod Klarą (teraz teren Straży Pożarnej) były drożne podczas funkcjonowania kopalni. Nie ukrywam, że chciałbym zrobić nową serię na kanale i zrobić wywiady z górnikami 🙂 Baryt… na barycie pracował mój dziadek. Otwarty szyb? Ten szyb (http://wikimapia.org/#lang=pl&lat=50.759407&lon=16.203568&z=18&m=b&show=/26860168/pl/Kopalnia-Barytu-Szyb-C&search=bogusz%C3%B3w)? Bo to chyba jedyny drożny obiekt przykryty obecnie ogromną betonową płytą, w środku szyb był drożny 2m, a dopiero pod metalową klapą było zejście w dół.

  3. Mam znajomego który przed zasypaniem szybu zjeżdżał na dół i mierzył poziom metanu.I z jego wspomnień wynika że zasypane są tylko główne szyby Victorii ,czyli min.Witold, Barbara,na Koperniku tez robił pomiary,natomiast jeżeli chodzi o szyby pomocnicze to żaden w okresie likwidacji wyrobisk nie został zasypany,czyli Klara nie jest według niego zasypana.

    1. Według oryginalnych dokumentów Klara została zasypana, do usuwania szybów wyznaczone były pewne brygady, jak to mawia mój kolega górnik. Więc ktoś prace tych ludzi nadzorowal, no chyba ze stwierdzono duze ilosci metanu i zadecydowano ze przez Klarę metan będzie miał ujście. Lisia Sztolnia tez nie jet zamurowana , ze względu na metan właśnie.

  4. Pamiętam,że w zbiorniku który opisujesz po prawej stronie był zasypany właz prowadzący jeszcze poziom niżej(tak nam w latach 80-tych się wydawało). Co do szybu po kopalni to podobno jest przykryty tylko betonową płytą. Od jednego gościa którego spotkałem na spotkaniu z J.Rostkowskim (autorem ciekawych książek) dowiedziałem się również, że gdzieś można wejść do szybu ale nie jest to łatwe i bezpieczne. No i na koniec wspomnę o ciągle wypływającej rdzawej wodzie przy wjeździe do Gorc obok stadionu. Widać,że sporo stali zalega pod płytą boiska. Pozdrawiam!

    1. Nie widziałem żadnego włazu, ale na podłodze zalegają śmieci, może gdzieś tam jest 🙂
      Klara jest przykryta płytą? Tego nie sprawdzę, póki nie znajdę obecnego właściciela stacji wentylatorów.

      1. Jeśli chodzi o zbiornik to o ile dobrze pamiętam wejście poziom niżej było w korytarzu po prawej stronie, w dół prowadziły szczeble ale były widoczne tylko 2 lub 3, reszta była zasypana. Szyb Klara – Nie chodziło mi o przykrycie szybu Klara a o szyb przy obecnej hali sportowej. W budynku tym była maszyna wyciągowa (betonowa płyta po lewej stronie hali)oczywiście mogę nie mieć racji ale chyba gdzieś o tym czytałem. Jeśli chodzi o domki na ul.Olimpijskiej to do dziś wszystkie stare (obecnie wyremontowane) były zasiedlone przez kadrę wyższego szczebla (tak słyszałem). Idąc dalej ul.Olimpijską równolegle do Ul,Kościuszki w kilku miejscach były widoczne fundamenty po wysadzonych zabudowaniach kopalni. Pod Mniszkiem chyba na wysokości mostu na Kościuszki był jeszcze jeden zachowany mały obiekt , było to murowane z cegły ze stalowymi drzwiami wejście pod ziemię, nie wiem czy była to część zabudowań czy może jakaś piwniczka których kilka w takim stylu było jeszcze przy drodze na Kohlau. Pamiętam, że w jednej z nich była głęboka studnia w której na sznurku jakiś gospodarz w kance trzymał śmietanę (którą się poczęstowaliśmy bez zgody właściciela :-)) . Pozdrawiam i życzę powodzenia w poszukiwaniach i penetrowaniach ciekawych miejsc!!!

      2. Witam chcial bym ci pomóc w skontaktowaniu się z właścicielem tego obiektu jest to mój sąsiad i myśle ze nie bedzie problemu aby wejsc i sprawdzic wnętrze obiektu pozdrawiam skontaktój sie droga mailową jeżeli dalej potrzebujesz pomocy :D:D

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *